Ο Στράτος Παγιουμτζής (1904–1971), γνωστός και με το παρωνύμιο «Στράτος ο Τεμπέλης», υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους και πιο επιδραστικούς ερμηνευτές της κλασικής εποχής του ρεμπέτικου, με τη φωνή του να χαρακτηρίζεται από τους συγχρόνους του ως «γεμάτη αηδόνια».
Γέννηση: Γεννήθηκε στο Αϊβαλί της Μικράς Ασίας το 1904.
Μετανάστευση: Ήρθε στην Ελλάδα πριν από τη Μικρασιατική Καταστροφή (περίπου το 1918) και εγκαταστάθηκε στον Πειραιά.
Πρώτα επαγγέλματα: Εργάστηκε αρχικά ως ψαράς και αργότερα ως τροφοδότης πλοίων στο λιμάνι, αλλά το μεγάλο του πάθος ήταν πάντα το τραγούδι.
Η «Τετράς η Ξακουστή του Πειραιώς»: Το 1934 συμμετείχε στην ίδρυση του θρυλικού συγκροτήματος μαζί με τους Μάρκο Βαμβακάρη, Γιώργο Μπάτη και Ανέστη Δελιά, το οποίο έθεσε τις βάσεις για τη «Σχολή του Πειραιά» στο ρεμπέτικο.
Δισκογραφία: Ηχογράφησε περισσότερα από 400 τραγούδια. Η πρώτη του ηχογράφηση έγινε το 1933 με τον Γιώργο Μπάτη.
Συνεργασίες: Υπήρξε ο αγαπημένος ερμηνευτής των μεγαλύτερων συνθετών, όπως ο Βασίλης Τσιτσάνης, ο Παναγιώτης Τούντας, ο Γιάννης Παπαϊωάννου και ο Μπαγιαντέρας.
Είμαι ο Στράτος Παγιουμτζής (αυτοαναφορικό τραγούδι)
Ζούλα σε μια βάρκα μπήκα
Τα νέα της Αλεξάνδρας
Είν' ευτυχής ο άνθρωπος
Μπαρμπουνάκι μου και Φαληριώτισσα
Το μινόρε του Στράτου (εμβληματικός αμανές)
Εξορία: Το 1937, κατά τη διάρκεια της δικτατορίας Μεταξά, καταδικάστηκε για χρήση ναρκωτικών και εξορίστηκε στη Σίφνο.
Θάνατος: Πέθανε στις 16 Νοεμβρίου 1971 στη Νέα Υόρκη, λίγη ώρα αφού ολοκλήρωσε την εμφάνισή του στο νυχτερινό κέντρο «Σπηλιά».
Κηδεία: Λόγω της οικονομικής του ανέχειας, η ελληνική ομογένεια της Αμερικής χρειάστηκε να κάνει έρανο για να μεταφερθεί η σορός του στην Ελλάδα και να ταφεί στην πατρίδα του.