Ο Νίκος Μάθεσης, ο θρυλικός «Τρελάκιας», δεν ήταν απλώς ένας στιχουργός· ήταν η ζωντανή μεσολάβηση ανάμεσα στον κόσμο του λιμανιού και το πάλκο. Αν ο Μάρκος Βαμβακάρης ήταν ο «Πατριάρχης» του ρεμπέτικου, ο Μάθεσης ήταν ο «νονός» και ο χρονικογράφος του.
Γεννημένος στη Σαλαμίνα το 1907 αλλά ανδρωμένος στις σκληρές πιάτσες του Πειραιά, ο Μάθεσης ήταν ένας αυθεντικός «κουτσαβάκης». Ψηλός, ευθύς και με το μαχαίρι πάντα έτοιμο στο ζωνάρι, ενέπνεε σεβασμό και φόβο. Το προσωνύμιο «Τρελάκιας» το κέρδισε λόγω του ατίθασου και εκρηκτικού του χαρακτήρα. Ήταν ο άνθρωπος που ήξερε τους τεκέδες, τις φυλακές και τα σκοτεινά σοκάκια καλύτερα από τον καθένα, και αυτή την «πρώτη ύλη» τη μετέτρεψε σε στίχους.
Η ιστορία του ρεμπέτικου θα ήταν διαφορετική χωρίς αυτόν. Λέγεται πως ο Μάθεσης ήταν εκείνος που «έσπρωξε» τον Μάρκο Βαμβακάρη στα γραφεία της δισκογραφικής εταιρείας, επιβάλλοντας σχεδόν με την παρουσία του την ηχογράφηση του μπουζουκιού, σε μια εποχή που το όργανο ήταν ακόμα κυνηγημένο και «παράνομο».
Η ζωή του πήρε μια δραματική τροπή το 1938 στην Ψαραγορά του Πειραιά. Εκεί, σε μια συμπλοκή, ο Μάθεσης σκότωσε σε άμυνα τον διαβόητο «Στρίγκλα», έναν άλλον ισχυρό άνδρα του υποκόσμου. Το γεγονός αυτό τον οδήγησε στις φυλακές της Αίγινας, αλλά παράλληλα σφράγισε τον μύθο του ως ενός ανθρώπου που ζούσε στα άκρα, σύμφωνα με τον άγραφο κώδικα τιμής της εποχής.
Παρά τη σκληρή του εικόνα, ο Μάθεσης είχε μια ευαίσθητη καλλιτεχνική πλευρά. Δεν έγραφε απλώς τραγούδια· κατέγραφε την ιστορία των περιθωριακών.
Τα τραγούδια του: Όταν ακούμε τον Ανέστη Δελιά να τραγουδά το «Είμαι ο Νίκος ο Τρελάκιας», ακούμε την αυτοπροσωπογραφία του Μάθεση.
Οι συνεργασίες: Του χρωστάμε μερικές από τις μεγαλύτερες επιτυχίες του Τσιτσάνη και του Παπαϊωάννου.
Το σκίτσο: Ήταν επίσης εξαιρετικός γελοιογράφος, αποτυπώνοντας στο χαρτί τις φυσιογνωμίες των ρεμπετών με μια μοναδική, σχεδόν ειρωνική ακρίβεια.
Έφυγε από τη ζωή το 1975, έχοντας προλάβει να δει το ρεμπέτικο να βγαίνει από το περιθώριο και να γίνεται μέρος της εθνικής κληρονομιάς. Έμεινε στην ιστορία ως ο άνθρωπος που έδωσε «λόγο» στο μπουζούκι, μεταφέροντας την αλήθεια του δρόμου απευθείας στο πικάπ, χωρίς φτιασιδώματα και λογοκρισία.